دانشگاه ارومیه مطالعات میان رشته‌ای زبان و ادبیات فارسی 3060-7515 1 3 2024 10 22 Nizami's source in composing Khosrow and Shirin poem (According to the available historical texts and evidence) مآخذ نظامی در سرودن منظومۀ خسرو و شیرین (با توجه به متون و شواهد تاریخی موجود) 1 15 121623 10.30466/jispll.2024.121623 FA مصطفی آرزومند لیالکل دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره). قزوین. ایران. مدرس دانشگاه فرهنگیان گیلان. پردیس امام 0000-0002-3628-4792 Journal Article 2024 09 06 Khosrow and Shirin, Nizami Ganjai's song, is one of the most famous and influential stories in Persian lyrical literature.Despite its great popularity, the source of this poem is ambiguous. The purpose of this research is to identify and introduce the sources of Nizami in composing the poetry of Khosrow and Shirin. In this article,the opinion of Nizami about the truth of the story has been expressed in descriptive-analytical way and according to the available historical texts and evidence and the analysis of the opinions presented,what was found about the sources of Nizami in the writings of Khosrow and Shirin has been analyzed and the final result has been announced according to the rhythm and history of the poem in Pahlavi literature.Regarding the sources of the story of Khosrow and Shirin, researchers have followed two opinions.A group considered it an imitation of Khosrow and Shirin mentioned in Ferdowsi's Shahnameh, and others considered it an imitation of Vis and Rāmin.The findings indicate that this story has a Pahlavi origin and was created by the surviving Parthians during the Sassanid era. which was on the tongues in Aran and Barde region and Nizami, while knowing the Pahlavi language, had the poem in mind as it was common in popular literature and in the Burda, and refined it until it reached us as it exists and if anything contrary to historical truth is observed in the poem, it is the responsibility of the creators and narrators of the story. خسرو و شیرین، سرودۀ نظامی‌گنجه‌ای، از مشهورترین و تأثیرگذارترین داستان‌های ادبیات غنایی فارسی است. با وجود شهرت فراوان، مآخذ این منظومه مبهم است. هدف در این پژوهش، شناخت و معرفی مآخذ نظامی در نظم منظومۀ خسرو‌ و شیرین است. در این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی، ابتدا نظر نظامی دربارۀ حقیقت داستان بیان شده‌است و با توجه به متون و شواهد تاریخی موجود و تحلیل نظرات ارائه شده، آن‌چه دربارۀ منابع و مآخذ نظامی در سرودن خسرو و شیرین یافته شد، مورد تحلیل قرار گرفته و نتیجۀ نهایی، با توجه به وزن، قالب و سابقۀ منظومه در ادبیات پهلوی، اعلام شده‌است. دربارۀ مآخذ داستان خسرو و شیرین، محقّقان دو نظر را دنبال کرده‌اند. گروهی آن را تقلیدی از خسرو و شیرین مذکور در شاهنامۀ فردوسی و دیگران، تقلیدی از ویس ‌و رامین دانسته‌اند. یافته‌ها حاکی از آن است که این داستان، دارای اصلی پهلوی بوده و توسط اشکانیان بازمانده در دوران ساسانی، ایجاد شده‌است که در منطقۀ اران و بَردِع، بر سر زبان‌ها بوده است و نظامی ضمن آشنایی با زبان پهلوی، منظومه را آن‌گونه که در ادب عامه و در بردع رایج بوده، پیش چشم داشته و آن را پیراسته‌است تا به آن‌گونه که موجود است به دست ما رسیده‌است و اگر مطلبی خلاف حقیقت تاریخی در منظومه مشاهده می‌شود، بر عهدۀ سازندگان و راویان داستان است. https://jispll.urmia.ac.ir/article_121623_db931e0cf55d99d8bd505a1507427f8d.pdf