دانشگاه ارومیه مطالعات میان رشته‌ای زبان و ادبیات فارسی 3060-7515 1 4 2025 02 19 Types of female metamorphosis in the collection of cultural legends of the Iranian people انواع پیکرگردانی زن در فرهنگ افسانه های مردم ایران 144 158 121871 10.30466/jispll.2025.56844.1045 FA سکینه مرادی زبان و ادبیات فارسی، ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز 0000-0001-5062-9008 محمد حسین کرمی زبان و ادبیات فارسی، ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران. Journal Article 2025 12 04 Metamorphosis denotes the supernatural alteration of physical form from one state into another, or the capacity to perform extraordinary acts without perceptible modification of external appearance. Functioning as a salient narrative mechanism within myth and folklore, metamorphosis encodes fundamental cultural conceptions regarding identity, agency, and transgression. Employing a descriptive–analytical methodology, this study investigates the typologies and structural configurations of female metamorphosis in the 19-volume corpus of Folklore of the People of Iran, with the objective of elucidating the narrative and cultural functions of transformation in Iranian folk tradition.<br /><br /><br /><br />Building upon the taxonomy proposed in Metamorphosis in Mythology, the present research expands the analytical framework by systematically examining the agentive and causal dimensions of metamorphosis alongside its formal structure. This dual lens facilitates a more comprehensive understanding of the narrative organization of metamorphosis, as well as its symbolic capacity for articulating gendered subjectivities and socio-cultural norms.<br /><br /><br /><br />The analysis of 1,168 narratives demonstrates that metamorphosis induced by external forces (123 cases), linear metamorphosis (134 cases), and animal-to-human transformation involving women (36 cases) exhibit the highest frequency among female-oriented metamorphic motifs. These findings underscore the prominence of transformation as both an aesthetic device and a semiotic system through which cultural anxieties, moral prescriptions, and ideologies of femininity are negotiated. In particular, female metamorphosis appears to function as a discursive strategy for representing vulnerability, desirability, empowerment, and social transgression, thereby reflecting broader tensions embedded within collective memory and oral tradition.<br /><br /><br /><br />Overall, the study posits that metamorphosis in Iranian folk narratives operates as a complex cultural technology—simultaneously reproducing and contesting dominant conceptions of gender—and that its recurrent association with women constitutes a significant site for examining the intersection of folklore, mythology, and gender studies. پیکرگردانی، تغییر شکل ظاهری با استفاده از نیروی ماوراءالطبیعی از صورتی به صورتی دیگر و یا توانایی به انجام امور خارق‌العاده است، بی آن که در ظاهر تغییری روی دهد. این جستار، با هدف بررسی انواع پیکرگردانی زن در قصه‌های عامیانه، با روش تحلیلی – توصیفی و نیز رویکرد کیفی – کمی مجموعة 19 جلدی فرهنگ افسانه‌های مردم ایران را با حدود 2200 قصه کاوش کرده است. در بررسی‌های صورت گرفته در این جستار، ضمن برقراری ارتباط میان پیکرگردانی و موتیف زن و توجه به جنبه‌های مختلف دگردیسی، مواردی از انواع پیکرگردانی زن یافته شد که براساس آن، می‌توان مؤلفه‌های جستجوی انواع پیکرگردانی‌ها را گسترش داد. در این پژوهش، با توجه به گونه‌های متفاوت پیکرگردانی زن در قصه‌های عامیانه، ضمن بهره‌بردن از شیوه معمول در پژوهش‌های مرتبط با پیکرگردانی(برپایۀ تقسیم‌بندی کتاب پیکرگردانی در اساطیر) یعنی شکل پیکرگردانی، برای نخستین بار دو صورت عامل و منشأ پیکرگردانی با مؤلفه‌های؛ عامل درونی، عامل بیرونی، عامل درونی بیرونی و نیز ساختار پیکرگردانی؛ شامل دو مؤلفه خطی و دگردیسی نیز بررسی می‌شود. برپایه نتایج این پژوهش، با بررسی 1168قصه، پیکرگردانی براساس عامل بیرونی با 123مورد، پیکرگردانی خطی با 134 مورد و پیکرگردانی حیوان به زن با 36 مورد، بیشترین بسامد را در میان انواع پیکرگردانی بررسی شدة مرتبط با زن دارند. https://jispll.urmia.ac.ir/article_121871_fca8628837f4637a609949a026703822.pdf