امروزه یکی از مشکلات بازار نشرـ که از کساد و رکود بازار پژوهشهای واقعی ازجمله تصحیح پرزحمت و ملالآور و بیمشتری نسخههای خطی حکایت میکند ـ تجدید چاپهای مکرّر و بیرویۀ متونی است که سالها پیش به کوشش و دانش و باریکبینی یکی از استادان مسلّم ادب فارسی چاپ و منتشر شده و اکنون با گذشت سیسال از تاریخ درگذشت مصحّح، هرگونه مانع قانونی از سر راه چاپ مجدّد آن برداشته شده است.
امّهات متون ادبی از شاهنامۀ فردوسی و خمسۀ نظامی گرفته تا کلیات سعدی و مثنوی و غزلیات شمس و حافظ و ... امروزه از این طریق به دست خوانندگان پرشمار آنها میرسد.
بعضیها حتّی حوصلۀ این انتظار طولانی را هم ندارند و برای تجدید چاپ بیدردسر اینگونه آثار راه کوتاهتری پیدا کردهاند. اینها در ذیل هر صفحه از کتاب، یکی دو لغت را معنی میکنند و مقدمهای مقتبس از تاریخ ادبیات به اوّل کتاب میافزایند و آنگاه کتاب را بدون اعتنا به حقّ مصحّح، به اهتمام و مقدّمه و شرح خود به چاپ میرسانند!
در این مقاله، با مطالعۀ موردی یکی از اینگونه تجدید چاپها ـ خمسۀ نظامی چاپ نشر ققنوس از روی نسخۀ چاپ شوروی ـ سعی کردهایم لغزشهایی را که ویراستاران در حین بازبینی و بازخوانی و تصحیح شیوۀ خط و نشانهگذاری این قبیل متون، مرتکب میشوند، گوشزد کنیم تا ناشران در بازنشرِ این آثار، با احساس مسئولیت بیشتر و رعایت حدّاقلهای علمی و فنّی عمل کنند و حقوق خوانندگان را ملحوظ دارند.
مشتاق مهر, رحمان. (1403). لغزشگاههای ویراستاری بازنشرِ آثار ادبی (براساس مطالعهای تفصیلی بر روی چاپ مجددی از خمسۀ نظامی چاپ مسکو). مطالعات میان رشتهای زبان و ادبیات فارسی, 1(4), 32-69. doi: 10.30466/jispll.2025.56066.1034
MLA
رحمان مشتاق مهر. "لغزشگاههای ویراستاری بازنشرِ آثار ادبی (براساس مطالعهای تفصیلی بر روی چاپ مجددی از خمسۀ نظامی چاپ مسکو)", مطالعات میان رشتهای زبان و ادبیات فارسی, 1, 4, 1403, 32-69. doi: 10.30466/jispll.2025.56066.1034
HARVARD
مشتاق مهر, رحمان. (1403). 'لغزشگاههای ویراستاری بازنشرِ آثار ادبی (براساس مطالعهای تفصیلی بر روی چاپ مجددی از خمسۀ نظامی چاپ مسکو)', مطالعات میان رشتهای زبان و ادبیات فارسی, 1(4), pp. 32-69. doi: 10.30466/jispll.2025.56066.1034
VANCOUVER
مشتاق مهر, رحمان. لغزشگاههای ویراستاری بازنشرِ آثار ادبی (براساس مطالعهای تفصیلی بر روی چاپ مجددی از خمسۀ نظامی چاپ مسکو). مطالعات میان رشتهای زبان و ادبیات فارسی, 1403; 1(4): 32-69. doi: 10.30466/jispll.2025.56066.1034
)